اسد الله معطوفى

137

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

اشكانيان ( پارت‌ها ) گرگان در عهد اشكانيان پارت ، سرزمينى در حدود خراسان بزرگ بود كه در شرق وهركان واقع مىگرديد . قبيله پرنى ( پرثوه ) كه بنيان‌گذار حكومت پارت محسوب مىشدند ، مردمى سواركار و دامدار بودند كه در اين خطه به رهبرى ارشك عليه سلوكيان قيام كردند و بسيارى از نقاط از جمله وهركان ( گرگان ) را متصرف شدند . برخى از مورخين از جمله كالج معتقد است نخستين سال‌هاى حكومت پارتيان صرف تصرف همين منطقه وهركان شد . 1 اتفاقا در سال 1345 خورشيدى تعدادى سكه در ناحيه گرگان كنونى بدست آمد كه نام ارشك به همراه كلمه كرن به خط آرامى در كنار تصوير شاه پارت حك شده بود . اين كلمه در زبان پارسى باستان به معنى فرمانده يا سپهسالار بوده است . 2 پس از ارشك برادرش تيرداد بار ديگر بر وهركان و زادراكرت ( استراباد بعدى ) مسلط شد . 3 از اين زمان اين خطه بيشتر مورد توجه پارت‌ها قرار گرفت . به نوشته استرابون ( كتاب 11 ، فصل 7 ، بند 2 ) : « مقر شاه پارت در ماه‌هاى غير زمستان همدان و وهركان بوده ، و قصر شاه در وهركان در شهر تاپه قرار داشت » . 4 در زمان مهرداد گرگانىها و سكاهاى همسايه آن‌ها شورش بزرگى به راه انداختند ( 165 ق م ) كه علت آن احتمالا بخاطر از دست دادن امتيازات سياسى و اجتماعى زيادى بود كه از زمان هخامنشيان بدست آورده بودند . 5 هرچند اين شورش سركوب گرديد ، ولى بار ديگر در سال 141 ق م زمانى كه مهرداد مشغول فتح بين النهرين بود ، گرگانىها سر به شورش برداشتند . اين‌بار سپاه مهرداد بعد از آرام كردن شورشيان « اردوگاه سلطنتى هيركانى » را در